У школах краіны - музейны бум

У апошні дзень студзеня ў Рэспубліканскім цэнтры турызму і краязнаўства навучэнскай моладзі былі падведзены вынікі рэспубліканскага конкурсу музеяў устаноў адукацыі “Гісторыка­культурныя каштоўнасці рэгіёна ў змесце дзейнасці сучаснага музея ўстановы адукацыі”, які праводзіўся ў рамках акцыі “Жыву ў Беларусі і тым ганаруся”.

Праз правядзенне конкурсу яго арганізатар ­РЦТіКНМ паставіў за мэту вызначыць эфектыўнасць дзейнасці музеяў устаноў адукацыі ў 2006-2007 гадах, прасачыць удзел вучняў і настаўнікаў у вывучэнні малавядомых старонак гісторыі роднага краю, даследаванні краязнаўчых аб'ектаў і прапагандзе гісторыка­культурных каштоўнасцей свайго рэгіёна, а таксама папулярызаваць музейную справу ва ўстановах адукацыі. - Спачатку планавалася, што на падвядзенне вынікаў конкурсу з кожнай вобласці, а таксама з Мінска будзе прадстаўлена па 10 лепшых работ, усяго 70. Але даслана было больш за 100, - паведаміла загадчык аддзела краязнаўства РЦТіКНМ Аляксандра Яўгеньеўна Кравец. - Мы нават і не думалі, што ўстановы адукацыі прымуць такі актыўны ўдзел.

Пачэсная і адказная справа падвядзення канчатковых вынікаў конкурсу, прысуджэння прызавых месцаў была прапанавана вядомым беларускім дзеячам навукі і культуры. Члены журы - Сымон Вікенцьевіч Барыс, рэдактар аддзела выкладання методыкі гісторыі “Беларускага гістарычнага часопіса”, Барыс Андрэевіч Лазука, дырэктар музея старажытнай беларускай культуры Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору НАН Беларусі, Аляксандр Аляксандравіч Гужалоўскі, прафесар кафедры этналогіі і музеязнаўства, доктар гістарычных навук, Уладзімір Аляксандравіч Гілеп, старшыня ГА “Беларускі фонд культуры”, рэдактар “Краязнаўчай газеты”, - былі прыемна здзіўлены вялікай колькасцю дасланых работ. Але, на жаль, не ўсе адпавядалі ўмовам конкурсу, агульным патрабаванням да афармлення. - Здаецца, выканана работа выдатна, грунтоўна прадстаўлена дзейнасць музея, - дзеліцца ўражаннямі старшыня журы У.А.Гілеп, - але за цікавым апісаннем зусім не відаць удзелу вучняў у даследаванні роднага краю. Настаўнік, які з'яўляеццца кіраўніком музея, павінен кіраваць працэсам вывучэння малой радзімы, даваць дзецям заўвагі, парады, а не самастойна выконваць навукова­даследчую работу.

С.В.Барыс звярнуў увагу на аб'ёмы конкурсных справаздач:

- Шмат цікавага, прыгожа аформленага матэрыялу. Гэта радуе. Але многія работы замест максімальных 40 старонак ма­юць 60 і нават 80. Пасля аналізу і вывучэння работ прызавыя месцы былі размеркаваны членамі журы наступным чынам.

1-е месца : гістарычны музей сярэдняй школы № 3 Мёраў Віцебскай вобласці (кіраўнік Вітаўт Антонавіч Ермалёнак); краязнаўчы музей Свіслацкай сярэдняй школы Асіповіцкага раёна Магілёўскай вобласці (кіраўнік Ніна Леанідаўна Сакава); краязнаўчы музей Верхменскай сярэдняй школы імя В.А.Тумара Смалявіцкага раёна Мінскай вобласці (кіраўнік Святлана Лявонцьеўна Лютарэвіч); літаратурна­края­знаўчы музей “Скарбы роднага краю” сярэдняй школы № 7 Кобрына Брэсцкай вобласці (кіраўнік Святлана Аляксандраўна Чысцік).

2-е месца : гісторыка­краязнаўчы музей “Гісторыя, падзеі, людзі” гімназіі № 4 Смаргоні Гро­дзенскай вобласці (кіраўнік Ларыса Мікалаеўна Рогач); этнаграфічны музей “Дэкаратыўна­прыкладное мастацтва Беларусі” педагагічнай гімназіі № 3 Мінска (кіраўнік Ларыса Уладзіміраўна Канановіч); гісторыка­этнаграфічны музей “Скарбонка Бацькаўшчыны” Рынкаўскай сярэдняй школы Кобрынскага раёна Брэсцкай вобласці (кіраўнік Марыя Фамінічна Давідовіч); гісторыка­краязнаўчы музей дзіцячага сада — школы з эстэтычным ухілам Магілёва (кіраўнік Міхаіл Уладзіміравіч Шымукенус); краязнаўчы музей Ветрынскай сярэдняй школы імя Дз.В.Цябута Полацкага раёна Віцебскай вобласці (кіраўнік Аліна Канстанцінаўна Краснова); музей “Лёс салдата” Рагачоўскага раённага цэнтра турызму і краязнаўства Гомельскай вобласці (кіраўнік Генадзь Васільевіч Цітовіч).

3-е месца : гісторыка­краязнаўчы музей “Спадчына Бараўскага краю” Бараўскай сярэдняй школы Дзяржынскага раёна Мінскай вобласці (кіраўнік Тамара Арсенцьеўна Клепікава); гісторыка­краязнаўчы музей Германавіцкай сярэдняй школы Шаркаўшчынскага раёна Віцебскай вобласці (кіраўнік Іна Сямёнаўна Пучынская); гісторыка­краязнаўчы музей “Гісторыя школы” Пацэвіцкай сярэдняй школы Мастоўскага раёна Гродзенскай вобласці (кіраўнік Святлана Віктараўна Заблоцкая); этнаграфічны музей “Чароўны куфэрак” сярэдняй школы № 180 Мінска (кіраўнік Людміла Анатольеўна Пацяёнак); этнаграфічны музей “Спадчына” Кольненскага дзіцячага сада — сярэдняй школы Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці (кіраўнікі Таццяна Васільеўна Мароз, Таццяна Іванаўна Петрушэвіч); этнаграфічны музей “Скарбы Бацькаўшчыны” сярэдняй школы № 6 Бабруйска Магілёўскай вобласці (кіраўнік Таццяна Максімаўна Сванідзе); музей баявой славы Верамейкаўскай сярэдняй школы Чэрыкаўскага раёна Магілёўскай вобласці (кіраўнік Ула­дзімір Фёдаравіч Лукашэнка); гісторыка­краязнаўчы музей “Мінулае Залесчыны” Залескай сярэдняй школы Глыбоцкага раёна (кіраўнік Рыгор Леанідавіч Шарыпкін).

Сярод прызёраў варта адзначыць даследаванне вучняў сярэдняй школы № 3 Мёраў пад кіраўніцтвам настаўніка гісторыі Вітаўта Антонавіча Ермалёнка. Ні ў кога з членаў журы не ўзнікла сумненняў наконт таго, што гэтая работа павінна заняць першае месца. Акрамя адпаведнасці ўсім патрабаванням да афармлення, матэрыялы, сабраныя выхаванцамі Вітаўта Антонавіча, парадавалі журы цікавымі малавядомымі фактамі гісторыі прыдзвінскага краю.

Асобна трэба сказаць пра Верамейкаўскую школу Чэрыкаўскага раёна Магілёўскай вобласці. У рамках рэспубліканскай акцыі “Жыву ў Беларусі і тым ганаруся” настаўнікі і вучні правялі мясцовую акцыю па даследаванні роднага краю “Мне родные Веремейки всех дороже городов”. У ёй прыняла ўдзел уся школа. Было створана спецыяльнае палажэнне аб правя­дзенні рэгіянальнай акцыі, ладзіліся конкурсы на лепшы фотаздымак, апавяданне пра сваю мясцовасць, верш, сімвал вёскі. Вучні пад кіраўніцтвам настаўнікаў выпусцілі спецыяльныя буклеты “Людзі нашай вёскі”, “Верамейкі - знаёмы і незнаёмы край” і інш. Асабліва зацікавіла членаў журы кніга “Хроніка Чэрыкаўскага раёна”, дзе апісана мінулае рэгіёна пачынаючы з часоў палеаліту і да нашых дзён. І хоць работа не адпавядае ўсім патрабаванням, але за арыгінальнасць падыходу журы прысудзіла ёй 3­е месца.

Падводзячы вынікі конкурсу, У.А.Гілеп сказаў:

- Добра, што ёсць работы, дзе вучні апісваюць матэрыяльную і духоўную спадчыну пэўнага рэгіёна не толькі на беларускай літаратурнай мове, але і на дыялектнай. Гэта дазваляе дзецям больш глыбока вывучыць свой край.

Акрамя таго, старшыня журы адзначыў, што ў нашай краіне адбываецца сапраўдны музейны бум. У многіх школах ужо даўно дзейнічаюць музеі, а ў некаторых установах адукацыі яны былі створаны ў час правядзення рэспубліканскай акцыі “Жыву ў Беларусі і тым ганаруся”. І не проста створаны, а адразу актыўна ўключыліся ў навукова­даследчую дзейнасць па вывучэнні роднага краю. Добрым прыкладам сталі музеі Залескай сярэдняй школы Глыбоцкага раёна і сярэдняй школы № 180 Мінска.

Праведзеная музеямі ўстаноў адукацыі ў час конкурсу работа па вывучэнні свайго рэгіёна дала плён. Вучні пад кіраўніцтвам настаўнікаў раскрылі шмат таямніц мінулага роднага краю, яго матэрыяльнай і духоўнай спадчыны.

Ігар ГРЭЧКА